In Frankrijk begroet men elkaar meestal met twee kusjes op de wang. In sommige regio's zijn dat er drie (vooral in het zuiden) of vier (in het westen). Er is geen uniforme nationale regel.
Het moet gezegd worden dat de kussende begroeting niet meer zo gebruikelijk is als vroeger. Veel mensen kussen elkaar niet meer, anderen bewaren deze begroeting voor hun naasten. Het blijft een teken van respect voor de persoon die gekust wordt. We keren terug naar oudere gebruiken om onze genegenheid voor onze naasten te tonen. COVID is hier niet verantwoordelijk voor, ook al heeft het de situatie versterkt toen men ontdekte dat kussen een mogelijkheid tot besmetting vormt omdat mensen dicht bij elkaar komen: de gewoonte is namelijk al enkele jaren aan het veranderen, met name voor vrouwen, aan wie de samenleving niet langer oplegt om te kussen, en dat is maar goed ook.
Het geven van een kus is lange tijd een echte Franse traditie geweest, maar tegenwoordig is het minder belangrijk geworden.
Het geven van een kus is lange tijd een echte Franse traditie geweest, maar tegenwoordig is het minder belangrijk geworden.
In de praktijk: hoeveel kusjes geeft men?
In Frankrijk geeft men meestal twee kusjes.
In sommige regio's geeft men drie of vier.
Er bestaat geen uniforme nationale regel: de gewoonten variëren naargelang de regio en de lokale gebruiken.
Hoeveel kussen worden er gegeven in de verschillende Franse regio's?
De begroeting met een kus verschilt per regio in Frankrijk. Ten noorden van de Loire kust men elkaar in de meeste regio's op de rechterwang, in het zuiden begint men met de linkerwang. In meer dan de helft van de regio's in Frankrijk geeft men twee kussen: één rechts en één links. In het zuiden, rond de Tarn en de Lozère, worden vaak drie kussen gegeven. In de Pays de la Loire, met name in Mayenne, Sarthe, maar ook in Basse-Normandie, worden vaak vier kussen gegeven (ik hoef u niet te vertellen hoe het is als u als laatste aankomt en iedereen aan tafel moet kussen...).
Tabel: aantal kussen per regio in Frankrijk
| Regio / gebied | Meest voorkomende aantal kusjes | Opmerkingen over het gebruik |
|---|---|---|
| Île-de-France | Twee kussen | De meest gangbare norm |
| Hauts-de-France | Twee kussen | Soms 1, afhankelijk van de omgeving |
| Groot-Oosten | Twee kussen | Stabiel gebruik |
| Bourgogne-Franche-Comté | Twee kussen | Weinig variaties |
| Centre-Val de Loire | Twee kussen | Meest voorkomende gebruik |
| Bretagne | Twee kussen | Soms 1 in Finistère |
| Normandië | 2 of 4 kusjes | 4 veelvoorkomende in Basse-Normandie |
| Loirevallei | Vier toegiften | Mayenne, Sarthe zeer uitgesproken |
| Nouvelle-Aquitaine | 2 of 3 kusjes | 3 frequent in bepaalde gebieden |
| Occitanië | Drie toegiften | Met name Tarn en Lozère |
| Provence-Alpes-Côte d'Azur | Drie toegiften | Wijdverbreid gebruik |
| Auvergne-Rhône-Alpes | 2 of 3 kusjes | Verschilt per departement |
| Corsica | Twee kussen | Gebruik in het zuiden |
Dit is natuurlijk allemaal indicatief, het kan per departement verschillen, zelfs per dorp, we zijn niet voor niets in Frankrijk.
Van veraf is het ook mooi! Foto gekozen door Monsieur de France iakovenko123 via depositphotos
Het kleine woordenboek van de kus (en zijn regionale nuances)
Le Bécot: Dit is de term bij uitstek voor een tedere kus. Deze term wordt veel gebruikt in het westen en noorden van Frankrijk en verwijst naar een liefdevolle, vaak luidruchtige kus die men aan een naaste of een kind geeft. Men "se claque un bécot" (geeft elkaar een kus).
La Schmoutz (of Smoutz): Als u door de Elzas of de Moezel reist, zult u dit woord zeker horen. Het komt uit het Frankisch of het Elzassisch en betekent 'kus'. Het is een kus die een echte nabijheid aangeeft, vaak binnen de familie.
La Poutou: Op naar het zuiden en Occitanië! De "poutou" is een hartelijke kus. Het wordt vaak in het meervoud gebruikt: "fais-moi des poutous" (geef me kusjes). Het is het woord van de zon en de tederheid van het zuiden.
Se claquer la bise : Een zeer populaire en ietwat informele uitdrukking. Het verwijst naar het snel begroeten met een kus, vaak in een vriendschappelijke of ontspannen context.
Een "ouille" doen: In sommige families of regio's wordt deze kinderlijke term gebruikt om een zeer snelle kus aan te duiden, soms slechts een vluchtige aanraking van de wang.
De kus van Judas: Een historische en literaire uitdrukking voor een hypocriete kus of verraad. Niet te verwarren met onze vriendschappelijke kussen!
Bonus: Hoe doe je een handkus?
Het kussen van de hand is heel romantisch geworden, het bewijs! Foto gekozen door Monsieurdefrance.com: Shutterstock/FuzzBones
Het komt niet vaak voor, maar wordt nog steeds in sommige families toegepast. De code is vrij eenvoudig: de man buigt en alleen als de vrouw hem haar hand reikt, neemt hij die in de zijne en buigt hij diep genoeg om de hand van de dame te kussen, zonder zijn lippen erop te leggen. De man mag nooit de hand of arm van degene die hij begroet omhoog brengen, hij buigt zelf.
Een geschiedenis van de kus
De vredeskus: Foto gekozen door Monsieurdefrance.com: Publiek domein, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=17895988
Ze komt van ver
Geografisch en in de tijd. Als we onze oude grimoires mogen geloven, waren het de Perzen uit de oudheid die als eersten op het idee kwamen om elkaar met een kus te begroeten. Er waren toen al bepaalde codes. Volgens de Griekse historicus Herodotus kusten Perzen elkaar op de mond als ze gelijkwaardig waren. Als een van beiden een lagere sociale status had, veranderden de codes. Degene met de laagste sociale status kuste de persoon met de hoogste status op de wang. Slaven knielden voor hun 'superieur' en mochten hem niet kussen. Bij de Hebreeën mocht men elkaar op de wang kussen als men elkaar lang niet had gezien en tot dezelfde familie behoorde. Bij de Grieken betekent een kus dat er een overeenkomst voor een contract is gesloten.
En ook de Romeinen
De Romeinen hadden drie manieren om te kussen. De eerste, ceremoniële manier was de eedkus, in het openbaar, die men "osculum" noemde. De tweede, meer hartstochtelijke kus was de 'saevium', een zeer sensuele kus die alleen voor plezier werd gebruikt, en eigenlijk de voorloper was van de tongzoen. Ten slotte was er nog een derde manier van kussen: de 'baesium', voor familieleden of zeer naaste vrienden. Van het woord "baesium" komen de woorden "baiser" en "bise" in het Frans. De kus heeft een sterkere connotatie van tederheid dan de bise. De ene is intenser dan de andere. En het gebruik van beide praktijken is in de loop der tijd geëvolueerd.
Een praktijk die altijd in beweging is geweest
Nou ja... Dat klopt... Het is niet altijd gemakkelijk om een kus te geven...
In de middeleeuwen was de kus zeldzaam. Men kuste elkaar maar heel zelden, zelfs binnen de familie. De kus verdween ten gunste van de zoen, die iets belangrijks werd en iets betekende. Er is de vredeskus, op de mond, tussen geestelijken. Als vazal kust men de hand van zijn leenheer. Dat gezegd zijnde, kan men ook de hand van een mooie dame kussen als zij dat toestaat. Uit deze periode stamt de beroemde handkus (het kussen van de hand is een hele kunst! We leggen het u uit onderaan dit artikel).
Tijdens de Renaissance keert de kus terug, tussen gelijken, tussen vrienden kan men vriendschap tonen door middel van een kus. Het is ook een manier om een geliefde op de wang te kussen. Aan het einde van de Renaissance wordt de kus een gewoonte binnen het gezin. Men kust elkaar tussen familieleden. Zelden tussen vrienden. Deze gewoonte bleef bestaan in de 19e eeuw.
In de twintigste eeuw wordt de kring van mensen die een kus krijgen groter. Men kan familieleden kussen, maar ook goede vrienden. Na de Tweede Wereldoorlog raakt het gebruikelijk om elkaar met een kus te begroeten, zelfs als men elkaar nauwelijks kent. De kus wordt zelfs een beetje opdringerig, omdat de omgangsvormen langzamerhand voorschrijven dat een vrouw begroet met een kus, evenals kinderen, wat niet het geval is voor mannen. Aan het einde van de twintigste eeuw raakt de kus ook tussen mannen ingeburgerd.
Veelgestelde vragen over de kus in Frankrijk
Hoeveel kussen geeft men elkaar in Frankrijk?
Het aantal kussen varieert per regio in Frankrijk: meestal twee, maar soms ook drie of vier, afhankelijk van de regio.
Waarom verschilt het aantal kussen per regio?
Het gebruik van de bise is afkomstig uit verschillende lokale en culturele tradities, die soms al heel oud zijn.
Hoeveel kussen in Zuid-Frankrijk?
In bepaalde gebieden in het zuiden, met name rond de Tarn en de Lozère, is het gebruikelijk om drie kussen te geven.
Is het kussen nog steeds verplicht in Frankrijk?
Nee, een kus is tegenwoordig een persoonlijke keuze en geen sociale verplichting meer.
Jérôme Prod'homme Specialist in Frans erfgoed, gastronomie en toerisme. Bekijk al mijn ontdekkingen op monsieur-de-france.com.
