Waarom zijn Fransen zo onbeleefd? De perceptie van onbeleefdheid in Frankrijk is meestal een botsing van sociale protocollen. In tegenstelling tot de directe Nederlandse cultuur, geeft Frankrijk prioriteit aan formele beleefdheidsvormen. De belangrijkste redenen voor dit misverstand zijn:
-
De "Bonjour"-regel: Een gesprek beginnen zonder eerst "Bonjour" te zeggen, wordt als een grove belediging ervaren.
-
Discretie en volume: Hard praten in het openbaar wordt gezien als opdringerig en onopgevoed.
-
Echtheid boven service: Frans personeel verkiest efficiëntie en oprechte interactie boven een "gemaakte" glimlach.
Het klopt dat die reputatie dat Fransen onaangenaam zijn hardnekkig is, en als Fransman raakt dat me. Eerlijk gezegd vind ik dat jammer. Ik heb me vaak afgevraagd waarom we de reputatie hebben zo onaangenaam te zijn. Maar hoewel ik het land uitgebreid heb doorkruist – zowel de toeristische trekpleisters als de meer afgelegen uithoeken – ben ik niet gebotst op een duidelijke neiging om onaangenaam te zijn. Hoe vaak zie ik niet dat mensen stoppen om verdwaalde toeristen te helpen, of dat er spontaan gesprekken ontstaan tussen onbekenden op een terras. Wat me daarentegen wel is opgevallen, is dat er vaak misverstanden zijn. En die wil ik hier graag toelichten.
1. Niet iedereen is op vakantie in Frankrijk
Het is een feit: als je op vakantie bent, heb je het gevoel dat dat voor iedereen geldt. En in Frankrijk zijn er ontzettend veel mensen op vakantie. Net zoveel als er inwoners zijn! Voor elke Fransman op Frans grondgebied is er één toerist. Dat geldt voor maar heel weinig landen ter wereld (hoewel, hallo Spanje en Italië). Daarommoet je er altijd rekening mee houden dat de mensen die je tegenkomt gewoon hun dagelijkse leven leiden, niet in „relaxte“ modus, en dat ze misschien gehaast zijn of niet in de stemming. Op zeer toeristische plekken zien de mensen die er werken honderden mensen per dag en hebben ze niet altijd de mogelijkheid of zelfs maar de energie om „op maat“ te werken.
2. Het 'bonjour': de belangrijkste regel van Franse beleefdheid
Over het algemeen neemt beleefdheid een belangrijke plaats in binnen de Franse gewoonten. Men hecht daar veel waarde aan. Sommigen zeggen dat dit zou voortkomen uit het koninklijk hof. En als we slechts één reden zouden moeten noemen voor de reputatie van de Fransen, dan zou het deze zijn: de begroeting. Dat is DE sleutel. ‘Bonjour’ betekent dat je de ander serieus neemt en respect toont. Waar je ook bent, het wordt altijd op prijs gesteld. Hoe vaak zeggen toeristen eigenlijk ‘bonjour’? Bijvoorbeeld wanneer ze ergens binnenkomen. Ik herinner me een keer dat ik het kasteel van Versailles bezocht; ik zei vanzelf ‘bonjour’ tegen de bewaker die naast me stond, waarop hij met een glimlach zei: ‘U bent Frans, u zegt “bonjour”’. En hij legde me uit dat mensen van andere nationaliteiten dat niet deden. En dankzij dat ‘bonjour’ ontstond er bovendien een heel interessant gesprek. Kortom, als reizigers willen dat we vriendelijk tegen hen zijn, moeten ze dat misschien zelf ook zijn. Maar het is waar dat de Franse beleefdheidsregels veeleisend zijn...
Een markt in Parijs / Foto geselecteerd door Monsieur de France: door Gerhard Bögner van Pixabay
In veel Angelsaksische culturen is interactie vooral functioneel: je komt binnen, stelt een vraag en consumeert. In Frankrijk is 'bonjour' zeggen een verplicht ritueel van menselijke erkenning. Het is alsof je de deur opent van de plek waar je aankomt.
Niet begroeten voordat je de weg vraagt of een kopje koffie bestelt, wordt als agressief beschouwd. Voor een Franse winkelier komt het negeren van een begroeting neer op het reduceren van hem tot een simpele dienstverlener. Als reactie daarop sluit hij zich af, wordt hij afstandelijk of negeert hij het verzoek. Of erger nog: hij doet Frans, hij muggenzifterig door alleen te doen wat je vraagt. Alleen wat je vraagt. Dat kan erg irritant zijn. De toerist vertrekt met de overtuiging dat de Fransman onbeleefd is, terwijl hij vanuit Frans perspectief juist de basisregel van beleefdheid heeft overtreden. In Frankrijk begint beleefdheid de interactie.
👉 10 essentiële omgangsvormen in Frankrijk
3. De mythe van de koning-klant versus de gast-klant
De beroemde “service with a smile” is een marketingvinding en het minste wat men kan zeggen is dat dit niet bepaald tot de meest gangbare Franse gewoonten behoort. Misschien wel omdat de Fransen weliswaar handel drijven, maar marketing in het dagelijks leven volkomen vreemd is voor hen. In Frankrijk zijn we wie we zijn en bovenal: we zijn allemaal gelijk. Frankrijk heeft in 1789 in de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens vastgelegd: „Alle mensen worden vrij en gelijk geboren en blijven dat ook”, en ik denk dat dit zelfs in de winkels geldt. Je wordt als gelijke behandeld. Als ik erover nadenk, ben je eigenlijk eerst een mens en pas daarna een klant.
Le Café de Flore in Saint Germain des Prés Foto door Alex Segre/Shutterstock
In Frankrijk is de klant niet koning: hij wordt bediend, uitgenodigd, maar hij bepaalt niet alles. De ober of verkoper ziet zichzelf als een professional die een beroep uitoefent, niet als een bediende die koste wat kost moet behagen. Deze relatie is meer in evenwicht, bijna gelijkwaardig. Wat sommige bezoekers interpreteren als luiheid of desinteresse, is in werkelijkheid een bevestiging van professionele waardigheid. Fransen proberen niet te verleiden, maar hun werk goed te doen. Wat telt, is wat er voor u wordt gedaan, niet de decoratie eromheen. Het belangrijkste is dat het werk goed wordt gedaan. Als men u waardeert, volgt de glimlach vanzelf. Een mooie waarde, nietwaar?
4. Discretie: stilte als teken van respect
Het geluidsvolume is een andere belangrijke bron van misverstanden. Niet dat Fransen niet van feesten houden, integendeel, maar op veel plaatsen (restaurants, historische locaties...) primeert discretie volgens een eenvoudige regel: "mijn vrijheid houdt op waar die van jou begint". Kortom, we zijn discreet zodat iedereen rustig zijn leven kan leiden zonder dingen te hoeven horen die hem niet aangaan. We willen ons niet opdringen aan anderen.
In tegenstelling tot wat het lijkt, is het gebruikelijk om in de rij te staan en op je beurt te wachten./ Foto gekozen door monsieurdefrance.com: Artur Verkhovetskiyvia depositphotos
In sommige culturen wordt luid praten en je enthousiasme tonen in het openbaar gezien als een teken van gezelligheid. In Frankrijk is stilte een vorm van beleefdheid, soms zelfs van respect. Luid praten in een restaurant, trein of bus wordt gezien als een inbreuk op de mentale ruimte van anderen. Een boze blik naar een luidruchtige groep is geen teken van kwaadaardigheid, maar een reactie op wat wordt ervaren als een inbreuk op de collectieve rust.
👉 Je niet opdringen is een Franse sociale deugd, die vaak wordt verward met koelheid.
5. De 'oprechte' glimlach versus de 'commerciële' glimlach
Een andere veel voorkomende cultuurschok: de glimlach. In de Angelsaksische cultuur is de glimlach een permanente sociale code, maar is hij altijd oprecht? In Frankrijk wordt wat sommige sociologen de sourire de connivence noemen, oftewel een glimlach met een oprechte reden, toegepast. Een constante glimlach zonder duidelijke reden kan als kunstmatig of zelfs hypocriet worden ervaren. Mensen die de hele tijd glimlachen, worden weinig vertrouwd. Een neutraal gezicht in de openbare ruimte drukt geen woede of minachting uit, maar geeft gewoon een vorm van relationele eerlijkheid weer.
Men zegt altijd "goedendag" of "goedendag dames en heren" wanneer men een klein winkeltje binnenstapt. Foto gekozen door monsieur de France: Ikonoklast via depositphotos
👉 De Fransman glimlacht niet omdat hij u iets verkoopt,
👉 hij glimlacht wanneer het gesprek echt aangenaam wordt.
6. 'Nee' zeggen: waarom confrontaties normaal zijn in Frankrijk
Dit is ongetwijfeld het meest verwarrende aspect voor bezoekers en het is inderdaad heel typisch Frans. ‘Nee’ betekent niet altijd een weigering. Vreemd, dat geef ik toe! Voor velen is een weigering een definitief ‘nee’. Voor een Fransman is ‘nee’ vaak het begin van een discussie. Let wel, ik heb het hier specifiek over een gesprek; op alle andere gebieden, met name wat betreft toestemming voor een relatie bijvoorbeeld, is ‘nee’ natuurlijk nee.
Je moet weten dat de Franse cultuur debat, kritische geest en de uitwisseling van ideeën hoog in het vaandel heeft staan. Nee zeggen, bezwaar maken of een verzoek bespreken, betekent dat je laat zien dat je nadenkt. Een argumentatie die als ‘ruw’ wordt beschouwd, is paradoxaal genoeg vaak een teken van waardering: men wil met je discussiëren. Soms neemt men het tegenovergestelde standpunt in, puur voor het plezier van de discussie. Wees niet bang om ideeën met elkaar te confronteren, de Fransen zijn daar dol op.
👉 Als een Fransman met je in discussie gaat, betekent dat dat hij je serieus neemt.
7. De tafel: waar alles zich afspeelt
Lunchen op een terras of in een tuin in de zomer is een typisch Frans genot / Foto gekozen door monsieurdefrance.com: depositphotos
Gastronomie staat centraal in de Franse cultuur, maar is ook een bron van misverstanden. Vooral in restaurants:
- Het tempo: als de ober u de rekening niet brengt, is dat geen vergetelheid. In Frankrijk zou het onbeleefd zijn om een klant te haasten. De tafel is een ruimte van vrijheid.
- Brood en wijn: er zijn bepaalde regels (bedanken wanneer je bord wordt neergezet, het brood niet ondersteboven neerzetten). Een correctie is geen vernedering, maar een gehechtheid aan het ritueel.
- in de grote restaurants, Er zijn specifieke codes die ik u graag uitleg in een apart artikel.
Ook bij de Fransen kan men verrast zijn door bepaalde codes die als beleefdheid worden beschouwd, bijvoorbeeld:
- Je neemt geen tweede portie als je niet wordt gevraagd wanneer je bij iemand te gast bent.
- We praten niet over geld aan tafel en zo min mogelijk elders (vraag me niet waarom dat zo is).
- Er wordt niet veel gesproken over de opvoeding van kinderen.
Gaat u bij Fransen eten? Zo gaat dat in zijn werk.
Conclusie: Franse onbeleefdheid is een fabeltje.
Als Fransen als onbeleefd worden beschouwd, komt dat vaak doordat men zich voorstelt dat ze in een museum leven, terwijl ze hun dagelijks leven leiden op plekken waar anderen op vakantie komen. En misschien ook omdat ze hun levenskwaliteit en sociale rituelen fel beschermen. Als je eenmaal de codes begrijpt – de begroeting, de discretie, het respect voor het ritme – ontdek je een volk dat zeer hartelijk en gul is.
👉 Frankrijk is geen land van dienstverlening.
👉 Het is een land van ontmoetingen.
En zoals elke authentieke ontmoeting vraagt het om een kleine aanpassingsinspanning... van beide kanten.
Een artikel van Jérôme Prod’homme voor Monsieur de France, met passie en plezier om te vertellen over Frankrijk, de cultuur, de gastronomie en het erfgoed.
Monsieur de France is een toonaangevende website gewijd aan cultuur, toerisme, gastronomie en Frans erfgoed.
FAQ onbeleefdheid van Fransen
Waarom worden Fransen als onbeleefd beschouwd?
Fransen worden als onbeleefd beschouwd vanwege verschillende sociale codes, met name het belang van 'bonjour', een directere communicatie en een grote discretie in de openbare ruimte. Deze culturele verschuiving wordt vaak ten onrechte geïnterpreteerd als arrogantie, terwijl het vooral gaat om impliciete beleefdheidsregels die eigen zijn aan Frankrijk.
Zijn Fransen echt onbeleefd tegen toeristen?
Nee, Fransen zijn niet onbeleefd tegen toeristen, maar verwachten dat bepaalde gewoonten worden nageleefd, zoals begroeten voordat je iets zegt of je discreet gedragen. Wanneer een bezoeker deze codes negeert, kan de reactie koel overkomen, terwijl deze vanuit Frans perspectief als normaal en beleefd wordt beschouwd.
Waarom glimlachen Franse obers niet altijd?
Franse obers glimlachen niet systematisch, omdat glimlachen in Frankrijk geen automatisch sociaal gedrag is. Het is voorbehouden aan oprechte interacties. De bediening is gericht op competentie en wederzijds respect, niet op commerciële verleiding, wat verkeerd kan worden geïnterpreteerd door bezoekers die gewend zijn aan 'service with a smile'.
Waarom moet je in Frankrijk 'bonjour' zeggen?
In Frankrijk is begroeten een fundamentele beleefdheidsregel die blijk geeft van erkenning van de ander. Niet begroeten voordat je een vraag stelt of iets bestelt, wordt gezien als een gebrek aan respect. De begroeting is vaak bepalend voor de kwaliteit van het gesprek en de ontvangst.
Hoe voorkom je dat je in Frankrijk als onbeleefd overkomt?
Om in Frankrijk niet onbeleefd over te komen, moet je altijd beginnen met 'bonjour' te zeggen, op gematigde toon spreken, geduldig blijven en reacties niet persoonlijk opvatten. Als je deze eenvoudige sociale codes begrijpt, kun je veel hartelijkere gesprekken voeren.
